Zapraszamy na cykl czterech wykładów z udziałem specjalistów i specjalistek w zakresie zmian klimatu, filozofii oraz ekonomii, które pozwolą nam spojrzeć na wszechkryzys z różnych perspektyw, rzucając nowe światło na relacje ludzko-nie-ludzkie w naturokulturowym, zglobalizowanym świecie. Pierwszy wykład, po którym będzie przestrzeń na dyskusję, wygłosi prof. dr. hab. Ewa Bińczyk.

Pesymistyczny punkt wyjścia wykładu to najnowsze dane empiryczne dotyczące destabilizacji systemów planetarnych, przewidywanych zysków sektora paliw kopalnych i narastających nierówności ekonomicznych. Zastanowimy się, czy żyjemy w epoce antropocenu czy może raczej „nierównościocenu”, chronicznego stanu wyjątkowego i wczesnego barbaryzmu.

Jak wynika z najnowszych badań takich badaczy jak Andreas Malm i Tim Carton, najważniejsze banki i instytucje transnarodowe, w imię ochrony interesów inwestorów, cynicznie zgodziły się już na „przestrzelenie”. Chodzi o to, że w najbliższych latach temperatura na Ziemi podniesie się o 1,5°C, prawdopodobnie nawet o więcej niż 2°C (w stosunku do temperatur w okresie przed rewolucją przemysłową). Cele paryskiego porozumienia klimatycznego nie zostaną spełnione – jest to sprzeczne z interesami najbogatszych. Towarzyszy temu przekonanie, że potem „zewrzemy szyki” a nadmiar gazów cieplarnianych zostanie usunięty z atmosfery przy użyciu nie istniejących jeszcze technologii sekwestracji dwutlenku węgla.

Naukowcy, tacy jak Isabelle Stengers, podkreślają, że mamy coraz więcej oznak rodzącego się na naszych oczach barbaryzmu. Czy elity i władze „urządzają nas w pożarze”? Od roku 2021 obserwujemy eksplozję inwestycji w paliwa kopalne. Państwa wydają koncesje na wydobycie, banki gwarantują kredyty, zawierane są długoterminowe kontrakty. Służy to ochronie aktywów i zysków największych graczy. Równocześnie, coraz częściej wskazuje się obszary poświęcenia, zgodnie z zasadą, że „nie stać nas na ochronę środowiska”, a „nie wszystkich uda się ocalić”. Przyjrzymy się wybranym przykładom takich decyzji, nie tylko w krajach takich jak Bangladesz czy RPA, ale także we Francji.

ilustracja: Arek Pasożyt

Zapraszamy na inne wykłady z cyklu:
11.05.2026, godz. 18:00
Wykłady (p)o końcu świata #2 | Jędrzej Malko
W maju i czerwcu gościć będziemy także Przemysława Wielgosza oraz Dominikę Wasilewską z wydawnictwa Współbycie.

Prof. dr hab. Ewa Bińczyk - pracuje w Instytucie Filozofii UMK oraz Instytucie Studiów Zaawansowanych UMK. Zajmuje się współczesną filozofią środowiskową, ekonomią ekologiczną, filozofią nauki, studiami nad nauką i technologią i kontrowersjami w nauce. Członkini Zespołu Copernicus Panel on Climate Change na UMK, Rady Ekspertów Koalicji Klimatycznej, Rady Fundacji Edukacji Klimatycznej i Rady Fundacji Greenpeace Polska. Jest autorką książek: Uspołecznianie antropocenu. Ekowerwa i ekologizowanie ekonomii, Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu, Technonauka w społeczeństwie ryzyka, Obraz, który nas zniewala, a także Socjologia wiedzy w Biblii. Uspołecznianie antropocenu nominowano w roku 2025 do Nagrody im. M. Króla. Epoka człowieka w 2019 roku była nominowana do Nagrody im. Długosza, a także wskazana jako jedna z „20 książek do czytania w XXI wieku”. Współautorka pracy Modeling Technoscience and Nanotechnology Assessment, współredaktorka wyboru tekstów Studia nad nauką oraz technologią oraz Horyzontów konstruktywizmu. Inspiracje, perspektywy, przyszłość.

Wydarzenie realizowane w ramach projektu „Przywrócenie wartości siedemnastowiecznemu Zespołowi Sierocińca w Gdańsku z konserwacją i rekonstrukcją zabytku oraz adaptacją budynków i terenu dawnej instytucji do nowych funkcji – kultury i turystyki”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Koordynatorka cyklu: Barbara Swadzyniak