Święto literatury białoruskiej | Nagroda im. Jerzego Giedroycia
Nagroda im. Jerzego Giedroycia jest przyznawana od 2012 roku. Jury wybiera trzy najlepsze książki prozatorskie lub dokumentalne wydane w 2025 roku. 7 listopada 2026 roku w Gdańsku, w Europejskim Centrum Solidarności, zostaną ogłoszone wyniki konkursu i odbędzie się ceremonia wręczenia nagrody.
Na 6 i 7 listopada rozpisano bogaty program wydarzeń towarzyszących: spotkania z autorkami i autorami, dyskusje, rozmowy o przekładzie literatury białoruskiej i twórczości na emigracji, a także targi książki. Program: www.ecs.gda.pl
Białoruska nagroda nosi imię Jerzego Giedroycia nie tylko dlatego, że jej patron urodził się w Mińsku. Jerzy Giedroyc, zwany Redaktorem, wzór intelektualnej odwagi, twórca powojennej Europy – nieustannie przypominał o wspólnych lekcjach jedności i dobrosąsiedztwa, które sięgają czasów wspólnoty Rzeczypospolitej i Wielkiego Księstwa.
W sposób niezwykle odważny, jak na swoje czasy, Jerzy Giedroyc wzywał Polaków, aby z godnością przyjęli utratę Wilna, Grodna i Lwowa, aby uznali i wsparli niepodległość Litwinów, Białorusinów i Ukraińców, wierząc, że jest to kluczowy warunek dla niezależności samej Polski. Jego emigracyjne czasopismo „Kultura” podkreślało, że niezależna Polska nie jest możliwa bez wolnej Białorusi, a „bez polskiego wsparcia białoruskie dążenia do niezależności nie mają szans powodzenia”.
Na rok przed śmiercią Jerzy Giedroyc przekonywał Czesława Miłosza i Wisławę Szymborską o konieczności nominowania Wasyla Bykowa do Literackiej Nagrody Nobla: „Przyznanie tej nagrody białoruskiemu pisarzowi byłoby, bez przesady, rewolucją na Białorusi”. Nie udało się, ale były szczere intencje i konkretne kroki w kolejnej próbie pomocy białoruskiemu narodowi, krajowi, w którym urodził się Jerzy Giedroyc.
Na Białorusi jest to pamiętane i z godnością honorowane.
Z okazji 120. rocznicy urodzin Jerzego Giedroycia Senat RP ustanowił go patronem 2026 roku. To okazja do przypomnienia dorobku twórcy i wieloletniego redaktora paryskiej „Kultury” oraz jego znaczenia dla polskiej myśli o wolności, niepodległości i przyszłości Europy. Szczególne miejsce w jego dziedzictwie zajmuje przekonanie o znaczeniu niezależności i dobrosąsiedzkich relacji Polski z Litwą, Ukrainą i Białorusią. Właśnie dlatego postać Giedroycia pozostaje ważnym punktem odniesienia także dla polsko-białoruskiego dialogu kulturalnego.
organizatorzy nagrody | Białoruski PEN i Międzynarodowy Związek Pisarzy Białoruskich
partnerzy nagrody | Białoruski PEN, Europejskie Centrum Solidarności, Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”, „Budźma Białorusami!”, wydawnictwo audiobooków Audiobooks.by, Belsat.TV, Reform.news, Euroradio, Polski PEN Club, Stowarzyszenie Białoruskich Wydawców
współfinansowanie | projekt finansowany w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej
transmisje online
/ w języku polskim | Europejskie Centrum Solidarności / Gdańsk – YouTube
/ w języku białoruskim | PEN Belarus – YouTube


